PARAFIA NAJŚWIĘTSZEGO SERCA PANA JEZUSA W ZAPISKACH KRONIKARZY

Początki istnienia parafii sięgają XIX wieku, kiedy to w Jastrzębiu odkryto źródła leczniczej solanki jodowo-bromowej, co spowodowało napływ kuracjuszy i wszczęcie nowych inwestycji budowlanych.

Prawdziwy renesans przypadł na rok 1890, gdy właścicielem Zdroju stał się bogaty bankier z Berlina Landau. Wówczas to zaczęły powstawać lecznicze zakłady dziecięce: Żydowski Zakład dla Dzieci i ewangelicka „Betania”. W 1892 r. zawiązała się katolicka Fundacja NMP, obejmująca sanatorium dziecięce prowadzone przez Siostry Boromeuszki z kaplicą znajdującą się początkowo na parterze budynku.

W 1898 r. dokonano rozbudowy zakładu –  nadbudowano piętro, dobudowano dwa boczne skrzydła. Do jednego z nich przeniesiono kaplicę. W ołtarzu głównym umieszczono obraz Jezusa Przyjaciela Dzieci namalowany w Berlinie przez śląskiego artystę Jana Bochenka.

Nowe czasy dla Jastrzębia nastały w 1896 r., gdy właścicielem Zdroju został całkowicie oddany sprawom społecznym dr M. Witczak. Nastąpił gwałtowny rozwój Zakładu Maryi. Wybudowano łazienki do zabiegów, założono centralne ogrzewanie. Siostry Boromeuszki, nie mając własnego pomieszczenia, na parceli podarowanej im przez dr. Witczaka wybudowały własny dom – Dom św. Jozefa. Dzięki subwencjom zakładów przemysłowych oraz innych instytucji przysyłających dzieci na kurację do Zakładu Maryi w 1909 r. wybudowano Dom Aniołów Stróżów, przeznaczony wyłącznie dla chłopców. W następnych latach przeprowadzono cały szereg prac budowlanych i inwestycyjnych. Opiekę duszpasterską w roli kapelana domowego sprawował początkowo dziekan pszowski ks. Laska. W 1912 r. komorantem przy kaplicy został ks. Paweł Loss, a w roku 1918 kuratusem przy Zakładzie Maryi mianowano ks. F. Macherskiego. Ponieważ kaplica była niewielka, a do kościoła parafialnego w Jastrzębiu Górnym było ok. 3 km, ks. F. Macherski powziął zamiar budowy świątyni. Zawiązał się Komitet Budowy Kościoła w Jastrzębiu-Zdroju. Plan ten jednak nie doczekał się realizacji.

Kilkanaście miesięcy przed wybuchem II wojny światowej w Jastrzębiu Górnym osiadły siostry ze Zgromadzenia Córek Bożej Miłości, które prowadziły Dom Specjalny dla Małych Dzieci znajdujący się przy ul. Pszczyńskiej. Podczas II wojny światowej sanatoria dziecięce zostały zajęte przez Niemców. Ewangelicką „Betanię” zamieniono w siedzibę gestapo, Dom Aniołów Stróżów zajął Hitlerjugend, w Zakładzie Maryi natomiast umieszczono Niemców z Besarabii. Ks. Macherski zginął w obozie koncentracyjnym w Mauthausen-Gusen w 1940 r.

1 listopada 1947 r. Zdrój został upaństwowiony i przejęty przez Przedsiębiorstwo Państwowe Polskie Uzdrowiska z siedzibą w Warszawie. Mieszkańcy Zdroju nadal przynależeli do parafii w Jastrzębiu Górnym, jednakże życie religijne skupiało się w tutejszej kaplicy Zakładu Maryi, w której w 1944 r. kapelanem został o. Ludwik Kasperczyk. Zaczął energicznie tworzyć fundamenty pod przyszłą parafię. Po Siostrach Boromeuszkach i Córkach Bożej Miłości swój Dom w Jastrzębiu-Zdroju założyły Siostry Służebniczki. W sierpniu 1950 r. zorganizowały one swoją placówkę przy ul. 1 Maja.

W Jastrzębiu-Zdroju nadal istniała Fundacja Dobroczynna NMP, mająca w swym posiadaniu trzy Domy: Zakład Maryi, Dom Aniołów Stróżów i Dom św. Jacka. Ostatni z nich zamieszkiwany był przez lokatorów. Dom Aniołów Stróżów wydzierżawiła Dyrekcja PKP w Katowicach, która jednak od 1950 r. nie płaciła czynszu. Natomiast Dyrekcja Uzdrowiska w Jastrzębiu-Zdroju prowadziła pertraktacje w sprawie wynajęcia jednego skrzydła Zakładów Maryi. W 1950 r. starania przerwano i Dyrekcja bez podania tytułu własności wprowadziła się do części tego budynku. Przyczyniła się do tego ustawa rządowa z dnia 20.03.1950 r. o przejęciu przez państwo dóbr kościelnych. W obawie przed utratą całego budynku przystąpiono do adaptacji istniejącej kaplicy na kościół parafialny. Prace remontowe rozpoczęto 17 września. Następcą o. Ludwika od 1948 r. został ks. Robert Przewodnik.

Rok 1951 doprowadził do końca wszystkie zabiegi wokół urządzenia kościoła i zorganizowania parafii w Jastrzębiu Zdroju. W pierwszym półroczu prowadzono jeszcze szybkie prace inwestycyjne: wstawiono okna witrażowe wykonane przez Wilhelma Golca z Piotrowic, wymalowano kościół. 10 czerwca ks. bp Herbert Bednorz dokonał poświęcenia kościoła, a 15 grudnia erygowana została samodzielna parafia pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa, której pierwszym proboszczem został ks. Robert Przewodnik.

24 kwietnia 1952 r. dekretem o zniesieniu Fundacji Dom św. Jacka przeszedł na własność państwa. 7 marca 1954 r. erygowano Drogę Krzyżową w kościele.

W roku 1957 funkcję proboszcza objął ks. Józef Ryszka. Podjęte jeszcze przez ks. Przewodnika starania o budowę nowego kościoła skończyły się otrzymaniem parceli pod budowę przy ul. Cieszyńskiej. W celu nadania parceli charakteru sakralnego w 1958 r. postawiono na niej krzyż. Jednocześnie przystąpiono do remontu środkowej części budynku dawnego Zakładu Maryi (jedno skrzydło zostało przebudowane na kościół, a drugie, wraz z jego środkowym pionem, zajmowała Dyrekcja Uzdrowiska) z zamiarem przeznaczenia tej części na probostwo. Przeprowadzono również radiofonizację kościoła. W okresie od 8 do 16 listopada ojcowie redemptoryści przeprowadzili pierwsze misje w parafii, zakończone postawieniem przy kościele krzyża misyjnego.

W roku 1959 funkcję proboszcza objął ks. Piotr Jasiok. Ponieważ coraz mniej realne były szanse na budowę nowej świątyni, a równocześnie – wraz z budową kopalń – przybywało parafian, konieczne było poczynienie dalszych inwestycji w obecnym kościele. Do bocznego wejścia dobudowano przedsionek od strony sanatorium kolejowego. Wiosną następnego roku zarzucono balkon-altanę znajdującą się nad wejściem do kościoła.

W roku 1961 skończyły się marzenia o wybudowaniu nowej świątyni. 13 lipca kopalnia Jastrzębie-Moszczenica przesłała do parafii zawiadomienie o konieczności przesunięcia krzyża ustawionego przy ul. Cieszyńskiej, gdyż to miejsce miało być terenem budowy osiedla. Przypomnieć należy, iż do roku 1957 parcela ta należała do parafii z wyraźnym przeznaczeniem pod budowę nowego kościoła.

Wobec narastających obowiązków duszpasterskich w roku 1962 parafia otrzymała wikarego. W tym też roku ks. Jasiok podjął prace związane z budową prezbiterium według projektu pana Kwiatkowskiego i ks. dr. Józefa Gawora. W ołtarzu głównym umieszczono obraz Matki Boskiej Częstochowskiej jako element łączący w jedną rodzinę parafialną przybyłych z różnych stron Polski mieszkańców Jastrzębia. Wykonawcą ołtarza był pan Masorz z Rybnika. Metalowa rama obrazu przestawiająca osiem scen z życia Maryi oraz drzwi pancerne tabernakulum z widoczną sceną Ostatniej Wieczerzy wykonane zostały przez metaloplastyka Jana Gajdę z Szopienic.

Tymczasem z powodu nacisków ze strony kopalni Jastrzębie 18 listopada 1962 r. przeniesiono krzyż z parceli przeznaczonej pod budowę nowego kościoła przy ul. Cieszyńskiej do ogrodu pana Józefa Drobka przy ul. 1 Maja, gdzie stoi do dziś.

Ze względu na wzrost liczby dzieci uczęszczających na lekcje religii w 1963 r. zdecydowano się na wyburzenie bocznej kaplicy ze ścian, uzyskując tym samym pomieszczenie do katechizacji. W tym też roku dobiegły końca prace związane z budową organów. Ponadto postanowiono rozwiązać sprawę bocznych ołtarzy. Projektodawcą i wykonawcą zarazem był wspomniany już pan Kwiatkowski. Tło ołtarzy stanowiły wykonane w gipsie płaskorzeźby św. Józefa przedstawiające scenę udzielania przez św. Piotra chrztu Korneliuszowi. W roku 1965 zaadaptowano na salki katechetyczne również pomieszczenia znajdujące się pod kościołem.

18 czerwca 1967 r. w Jastrzębiu-Zdroju miała miejsce peregrynacja Cudownego Obrazu MB (z pustymi ramami, ponieważ władze komunistyczne nie wpuściły na teren naszej diecezji Obrazu Matki Bożej). Peregrynacja poprzedzona została misjami prowadzonymi przez Ojców Oblatów.

W kościele nadal trwały prace inwestycyjne. W 1968 r. przy okazji kotwiczenia kościoła dobudowano zakrystię, starą przeznaczając na salkę katechetyczną. W lewym murze kościoła wykuto wnękę, łącząc w ten sposób salkę z kościołem, by podobnie jak pierwsza, mogła służyć na pomieszczenie dla wiernych w czasie nabożeństw. Salki od kościoła oddzielone zostały rozsuwanymi drzwiami.

W roku 1969 nastąpiły w parafii zmiany personalne. W miejsce ks. Jasioka Kuria Diecezjalna powołała ks. Anzelma Skrobola, który kontynuował prace inwestycyjne w kościele. Ponieważ ciągle niewystarczające były pomieszczenia do katechizacji, z trzech piwnic znajdujących się pod środkową częścią budynku urządzono salki. Założono ogrzewanie kościoła, przeprowadzono remont probostwa, adaptując pomieszczenia na strychu.

W roku 1970 powiększono prezbiterium, usunięto starą ambonę i balaski, ołtarz ustawiono tak, by można było odprawiać Mszę św. twarzą do ludzi. Przygotowano miejsce na Liturgię Słowa i ustawiono nową ambonę. Stacje Drogi Krzyżowej w nowych ramach umieszczono na lewej ścianie kościoła.

W 1971 r. podjęto kolejne próby uzyskania zezwolenia na budowę nowej świątyni ze względu na ciągły rozrost parafii. Niestety, decyzja Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach była odmowna. W związku z tym parafianie podjęli się budowy na własna rękę. Na polu należącym do pani Zofii Szotek, obok jej domu przy ul. Pochwacie 3, zaczęto w sierpniu budowę domu gospodarczego z myślą o przeznaczeniu go na cele sakralne. 13 listopada ustawiono w tym miejscu ołtarz i tabernakulum, a w niedzielę, 14 listopada odprawiono dwie pierwsze Msze św. Kaplicy nadano wezwanie św. Józefa Robotnika.

We wrześniu 1972 r. władze wojewódzkie po pertraktacjach z Kurią Diecezjalną wyraziły zgodę na przeniesienie drewnianego kościółka z Jedłownika koło Wodzisławia do Jastrzębia na osiedle Przyjaźń. Nie uzyskano zgody na wybudowanie murowanego kościoła. Równocześnie trwała nadbudowa budynku probostwa (budowa 3 pokoików na strychu). Na skrzyżowaniu ulic Broniewskiego i 1 Maja, w miejscu gdzie miał kiedyś stanąć kościół dla Jastrzębia-Zdroju, postawiono fundamenty pod Dom Kultury.

8 lipca 1974 r. ks. bp Józef Kurpas dokonał poświęcenia i wmurowania kamienia pod zabytkowy kościół św. Barbary przeniesiony z Jedłownika na Osiedle Przyjaźń. 3 grudnia kościół ten został poświęcony przez bp. Herberta Bednorza.

Przez długie miesiące 1975 i 1976 r. czyniono starania o przyznanie drugiej części budynku kościelnego zajmowanego przez Dyrekcję i Biuro Sanatorium. Do Rybnickiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego wystosowano pismo w sprawie utworzenia kaplicy w nowym Szpitalu Górniczym. 27 czerwca 1976 r. obchodzono odpust połączony z 25-leciem istnienia parafii i kościoła. W miesiącach wakacyjnych wyłożono cały plac kościelny kostką betonową. Odrestaurowano również bramę ogrodzenia kościoła. 10 stycznia podjęto prace związane z remontem kościoła w ramach szkód górniczych. W roku 1977 ks. dziekan Anzelm Skrobol zapowiedział konieczność wymiany posadzki w kościele, malowanie kościoła, remont organów oraz założenie nowych witraży.

W pierwszych dniach stycznia 1978 r. usunięto starą, bardzo zniszczoną przez remont posadzkę i położono nową, marmurową. Na uroczystość odpustową kościół został pomalowany.

3 czerwca 1980 r. ks. dziekan Anzelm Skrobol obchodził srebrny jubileusz kapłaństwa. Dwa miesiące później rozpoczęły się w jastrzębskich kopalniach strajki. Podczas wizytacji w październiku 1980 r. bp ordynariusz Herbert Bednorz odprawił pierwszą Mszę św. w Szpitalu Górniczym w Jastrzębiu-Zdroju. Sala ta została kaplicą szpitalną. Wkrótce w salach chorych zawieszono krzyże, a w kopalni Moszczenica odbyła się uroczystość poświęcenia figury św. Barbary oraz sztandaru górniczego nowego Związku Zawodowego „Solidarność”. W roku 1981 procesja Bożego Ciała mogła wreszcie przejść nową trasą, o co od dawna się starano. Prezydent miasta zlecił przygotowanie dokumentów potrzebnych do przekazania drugiej części domu parafialnego w wieczystą dzierżawę parafii. W nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. w Polsce wprowadzono stan wojenny.

W 1982 r. parafia otrzymała pozwolenie na poszerzenie cmentarza parafialnego. Tymczasem Dyrekcja Uzdrowiska, otrzymawszy polecenie opuszczenia gmachu domu parafialnego, odwołała się do Ministra Zdrowia. Po otrzymaniu w 1982 r. zezwolenia na budowę nowego kościoła na osiedlu VI wybudowano najpierw tymczasową kaplicę, poświęconą 22 listopada 1982 r. Wykopy pod nowy kościół rozpoczęto 22 sierpnia 1983 r. Przy budowanym kościele została 14 września 1983 r. erygowana parafia pod wezwaniem Podwyższenia Świętego Krzyża. Nowy kościół został poświęcony 30 kwietnia 1986 r. przez bp. Damiana Zimonia.

10 i 11 sierpnia 1982 r. zamontowano w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa pierwsze trzy witraże. Prowadzono także prace przy poszerzaniu cmentarza, malowaniu salek i kancelarii. Odnowiono zakrystię. W dniach 19-21 sierpnia 1983 r. Jastrzębie nawiedziła Matka Najświętsza z kopii Cudownego Obrazu.

Przed dniem 1 grudnia 1983 r. ukończono prace na cmentarzu, postawiono nowe ogrodzenie i wybudowano drogę do części cmentarza.

Na przełomie października i listopada 1987 r. grupa matek wystosowała pismo do władz miasta o odzyskanie pozostałej części budynku probostwa, tak bardzo potrzebnej dla katechizacji. Zostały potraktowane bardzo nieżyczliwie. Modlitwy zanoszone do Boga w tej sprawie nie ustawały. W 1988 r. odmalowano kościół. Odnowiono tez zewnętrzne tynki i dach.

19 listopada 1990 r. zmarł ks. prałat Anzelm Skrobol. Jego pogrzeb odbył się 22 listopada. 15 grudnia tego samego roku parafia otrzymała nowego proboszcza ks. Antoniego Pudlika.

7 stycznia 1991 r. w Szkole Muzycznej poświęcono krzyże, które dzieci rozniosły po salach byłego Domu Partii. 8 stycznia rozpoczęto prace związane z ogrzewaniem probostwa i Domu Sióstr Boromeuszek. 13 stycznia ks. proboszcz poświęcił krzyże w 2 przedszkolach.

W kwietniu 1991 r. w Warszawie podpisano ugodę o przekazaniu budynków przez Dyrekcję Uzdrowiska na rzecz parafii, a 9 sierpnia 1991 r. zmieniono notarialny zapis w księdze wieczystej dotyczący budynku Dyrekcji Sanatorium. Parafia, po przeszło 30 latach, odzyskała zabrany jej obiekt. Już w sierpniu przeprowadzono wymianę konstrukcji dachowej na budynku oraz wymianę rynien. Przygotowano kanały pod doprowadzenie ogrzewania miejskiego do probostwa, Domu Sióstr Boromeuszek oraz pod odzyskany budynek. Przygotowano także fundamenty pod pomnik na mogile zmarłego ks. proboszcza Anzelma Skrobola. Zakupiono tabernakulum dla przyszłej kaplicy w Szpitalu Miejskim. 1 listopada na cmentarzu odprawiana została Msza św. i poświęcono pomnik na grobie ks. proboszcza Anzelma Skrobola, a w dniach 8-10 listopada odbył się w kościele Matki Kościoła I Przegląd Chórów Religijnych im ks. Anzelma Skrobola, podczas którego chór Parafii NSPJ zajął pierwsze miejsce.

15 grudnia 1991 r. parafia przeżyła jubileusz 40-lecia istnienia. Sumę odprawił były proboszcz ks. Piotr Jasiok. Z tej okazji oddano do użytku kaplicę w Szpitalu Miejskim.

W lutym 1992 r. rozpoczęły się pierwsze prace wewnątrz odzyskanego budynku domu parafialnego. Budynek był w bardzo złym stanie. Zaczęto od adaptacji piwnic. Przeniesiono do niego bibliotekę parafialną oraz zorganizowano czytelnię.

We wrześniu w odzyskanej części budynku parafialnego zaczęły uczyć się dzieci z klas II i III. Została utworzona filia Szkoły nr 4. Przygotowano cztery klasy, szatnię, świetlicę oraz salę gimnastyczną. 24 listopada dokonano poświęcenia fili Szkoły nr 4. 8 marca 1993 r. rozpoczęła swoją działalność ochronka parafialna.

Pod koniec września rozpoczął się ostatni etap naprawy dachu i remont wieży-dzwonnicy. W 1994 r. wykonano izolację pionową kościoła i budynku parafialnego.

Z początkiem roku 1995 przystąpiono do remontu kościoła przylegających doń salek, zamieniając je w boczną kaplicę kościoła. Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej z głównego ołtarza przeniesiono do bocznej kaplicy. Z końcem roku kościół pomalowano i zakończono remont.

1 marca 1997 r. uruchomiono „katakumby” dla młodzieży, a w kwietniu rozpoczęto remont obejścia wokół kościoła. W roku 1998 obłożono ściany przedsionków marmurem i wyremontowano wszystkie pomieszczenia w „katakumbach”. W dniach 2-3 lipca 1997 r. parafia przeżywała peregrynację Obrazu Matki Bożej Częstochowskiej.

W latach 1999-2000 trwały prace nad nowym wystrojem kościoła. Prezbiterium w kształcie gorejącego krzewu zaprojektował i wykonał artysta rzeźbiarz Piotr Kłosek, a nowe tabernakulum – Bronisław Jakiel. Ołtarz poświęcił ks. bp Stefan Cichy 19 grudnia 1999 r. W ramach obchodów Roku Jubileuszowego 8 stycznia 2000 r. poświęcono chrzcielnicę, a w czasie głównych uroczystości jubileuszowych w parafii, 27 maja 2000 r., z udziałem ks. arcybiskupa białostockiego Stanisława Szymeckiego poświęcono elektroniczne dzwony.